DOODGEWOON informeert en amuseert over zaken rond de dood - sinds 1994
Verschenen: 14-12-2005
MAG HET WAT KOSTEN!

Afgelopen zomer was er veel ophef over de 'exorbitant hoge' grafrechten op veel begraafplaatsen in Nederland. Het zou volgens een onderzoek van uitvaartverzorger Monuta werkelijk de spuigaten uitlopen. Nog duurder, en begraven zou een privilege van de rijken worden.


Als het om de tweeedeling tussen arm en rijk gaat, dan is Jan Marijnissen er meestal als de kippen bij. Op zijn weblog (www.janmarijnissen.nl/weblog) verwoordde de SP-politicus wat veel mensen waarschijnlijk zullen denken: 'In Nederland zijn veel verschillen tussen rijk en arm. Niet enkel in het dagelijkse leven, maar tegenwoordig ook in de dood. [...] In Moordrecht zijn de kosten van een graf 25 keer duurder dan het plaatsje Bellingwedde, het verschil is bijna 5000 euro. Cremeren is gemiddeld 725 euro, begraven kost iemand tussen de 400 en de 6500 euro. Drie keer raden wat de minima zullen kiezen als ze überhaupt nog iets over hebben. Ook verzekeren is hierbij geen optie. Veel mensen zouden dat extra geld op dit moment niet eens kunnen missen.'

Dit stukje lokte vervolgens veel, even ongenuanceerde reacties uit: 'Ik vind het schandalig dat gemeenten deze bron van inkomsten zo uitknijpen. Het wordt duidelijk. Deze lijkenpikkers gaan daadwerkelijk over lijken. Ik denk dat we over vijf jaar, drie categorieën krijgen: begraven, cremeren en massagraf. Alle uitgedroogde bejaarden en uitgehongerde uitkeringstrekkers komen dan in een kuil terecht.' En: 'Lees het nieuws en neem waar; dat voor geld en macht steeds meer mens en bereid zijn om sociale en humane principes te dumpen voor eigen gewin!'

Het zijn niet alleen de onwetende burgers die zo ongenuanceerd reageren. Onlangs maakte de communicatiemanager bij Uitvaartcoöperatie DELA, Martin Kersbergen, zich ook al zo druk over de hoogte van de grafrechten. Onder de kop ‘Gun de doden een betaalbare rustplaats’ beweerde hij in Trouw dat ‘gemeenten de grafrechten gebruiken als melkkoe’.

Hoe reeël en eerlijk zijn dergelijke uitlatingen nu eigenlijk? Los van wat je van het Monuta-onderzoek kunt denken - volgens de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) is het onvolledig en ongenuanceerd - en zonder op deze plek de gemeenten te gaan verdedigen - dat kunnen ze zelf beter - kun je je afvragen of begraven eigenlijk wel een recht is? En zo ja, moet het dan per se zo goedkoop mogelijk?

Het stukje van Marijnissen op zijn weblog had de kop ‘Het recht te kunnen begraven’. Marijnissen zal wellicht verbaasd staan, maar begraven is geen recht. Er is wel degelijk een plicht voor de overheid om ervoor te zorgen dat ieder lijk ‘bezorgd wordt’ - daarom spreken va van lijkbezorging - maar dat kan ook een crematie zijn en hoeft zeker geen ‘nette’ uitvaart te zijn. Als een gemeentelijke begraafplaats bijvoorbeeld algemene graven heeft, zal de Sociale Dienst bij een begrafenis van gemeentewege er altijd voor kiezen daar in te begraven, en niet in een eigen graf. (Wie de exacte definities van algemene en eigen graven wilt weten kijkt in de encyclopedie van uitvaart.nl. Feitelijk is het begraven in een eigen graf een luxe. En om op slechts één punt aan te geven waarom het Monuta-onderzoek onvolledig is: het zijn uitsluitend de prijzen van de eigen graven die Monuta heeft onderzocht.

Wie een eigen graf wil, zal daar geld voor over moeten hebben. Tenzij we in meerderheid vinden dat iedereen recht heeft op een betaalbaar eigen graf. Dan wordt het een politieke kwestie en kunnen we daar misschien zelfs een maatschappelijke discussie aan wijden. Als we ervoor kiezen om begraven zo goedkoop mogelijk te maken, betekent dit dat de centrale overheid zich ermee zal gaan bemoeien. We spreken bijvoorbeeld af dat iedereen een vast basisbedrag zelf betaalt, de rest vult de overheid aan. Of moet het helemaal gratis? Iedereen een staatsbegrafenis en een staatsgraf? Waarschijnlijk bestaat dan juist het risico dat iedereen een algemeen graf krijgt en dat alleen de rijken zich daaruit weten te kopen. Het zou prettig zijn als Jan Marijnissen en collega-politici daar eens hun visie op gaven.

Maar nog los van een mogelijke nationale discussie over ‘het recht op een nette begrafenis’, is begraven nu werkelijk zo duur? Vergelijk het eens met de rest van de vaste kosten, dan valt het reuze mee. Stel dat een eigen graf voor drie personen voor twintig jaar 2000 euro kost (en dat is aan de hoge kant genomen), dan komt dit neer op 100 euro per jaar. Tel daar 30 euro per jaar aan onderhoud bij op, dan komen we op een totaalbedrag van 130 euro. Is dat duur? Het punt is dat mensen de rekening voor twintig jaar tegelijk gepresenteerd krijgen en daarvan schrikken, maar de jaarlijkse huur voor de stacaravan, die een half jaar leeg staat, is vele malen hoger. Gunnen we onze doden die 130 euro per jaar niet eens?

Terug naar archief...
REACTIES

Geef hieronder uw reactie op dit artikel, en/of lees de reacties van andere lezers.
Uw naam
Uw email
Uw reactie
Reacties worden pas geplaatst na goedkeuring door de redactie. De redactie is niet aansprakelijk voor de inhoud van reacties, en behoudt ten alle tijden het recht reacties te wijzigen of te verwijderen.


ruud schreef op 15-11-2007:
Het enige vreemde vind ik en wie mij dat kan verklaren moet dat zeker doen, is het gorteverschil duurste 5800 en goedkoopste 450 euro voor 20 jaar. En nee we praten niet over grote gemeentes, als je het opzoekt op internet.


Carla schreef op 14-3-2007:
Ben ik de enige die die laatste zin "Gunnen we onze doden die 130 euro per jaar niet eens?" walgelijk vind?
Het komt op mij over als een goedkope poging nabestaanden "schuldgevoelens" aan te praten. Want stel je voor..als je dát al niet...!
En ja, ik vind dat iedereen recht heeft op een nette uitvaart. Maar ik ben dan ook maar een "onwetende ongenuanceerde burger".


j.weis schreef op 14-3-2007:
geen reactie maar een vraag en opmerking. waarom moet het duizende euro,s kosten om een dode vanuit het buitenland weer in nederland te krijgen, en dat terwijl een vliegticket steeds goedkoper wordt. met de winst van dela zou dit dus voor de leden een stuk goedkoper kunnen.


H E Donkers de Bruijn schreef op 13-3-2007:
Schandalig is het, krijg de rekening dat ik weer voor 10 jaar grafrechten moet betalen, heb aangegeven dat niet te kunnen, en voor 5 jaar wil betalen.
Krijg als reactie dat dat niet mogelijkis ik moet voor 10 jaar betalen schandalig vind ik dat.


A. Dragt schreef op 19-12-2005:
Quote: Tot slot de winstgevendheid van cremeren versus begraven voor de uitvaartverzekeraars: DELA is een cooperatie zonder winstoogmerk. /Quote

Dela maakt per jaar miljoenen winst, voor mij geen probleem maar als Dela echt zonder winstoogmerk werkt verhogen ze de vergoedingen die ze uitvaartverzorgers betalen en klagen ze ook niet over de grafrechten die zij uit hoofde van hun verzekering moeten betalen. Tenslotte is Dela een bedrijf zonder winstoogmerk en dus hoeft er jaarlijks niets over te blijven !



Martin Kersbergen, DELA schreef op 16-12-2005:
De berekening van 130 Euro per jaar is een theoretische benadering die geen recht doet aan de praktijk aan de keukentafel. Op die manier kun je ook de kosten per vierkante centimeter over een looptijd van 20 jaar gaan berekenen. Dan stellen de kosten helemaal niets meer voor.

Wij verzorgen voor veel mensen de uitvaart. Ook voor niet-verzekerden. Daar zijn mensen bij die vrijwel geen geld hebben. Die mensen moeten wel een fors bedrag voor onder meer grafkosten zien op te hoesten. Die mensen kunnen niets met een berekening van 130 Euro per jaar over een langere looptijd. Die moeten nu betalen. En voor hen is 500 Euro erg veel geld; als je bedenkt dat gemeenten die duizenden Euro's in rekening brengen geen uitzondering zijn, dan wordt het misschien duidelijk dat op dat moment puur financiele afwegingen worden gemaakt. Sommige mensen kiezen dan voor een crematie, terwijl ze vanuit hun overtuiging liever begraven hadden willen worden. Nu kun je dit probleem via allerlei rekentrucs wel heel klein maken, maar daarmee neem je de mensen die in een keer duizenden Euro's moeten betalen niet serieus. En dat is precies wat DELA wel doet.

Mede in dat licht hebben wij gekeken naar de hoogte van de grafkosten en de jaarlijkse verhogingen die worden doorgevoerd. Twee zaken vallen op: de enorme prijsverschillen tussen gemeenten, varierend van enkele honderden tot enkele duizenden Euro's, en de enorme verschillen in verhogingen, varierend van enkele tot tientallen procenten en meer.

In het verleden heeft DELA vaker gevraagd om meer inzicht in de kosten en de verantwoorden van de stijging van kosten. DELA begrijpt best dat sommige begraafplaatsen in het verleden misschien niet kostendekkend waren en dat dat door middel van een verhoging rechtgetrokken wordt. Maar niet wanneer dit jaar in, jaar uit gebeurt. De gemiddelde kostenstijging is over de afgelopen vijf jaar zo'n 35 tot 40%. Gemiddeld! En het gaat gewoon maar door.

De VNG is het niet met ons eens. Dat hadden wij ook niet verwacht, want wij hebben de VNG eerder gevraagd paal en perk te stellen aan de jaarlijkse verhogingen, zonder dat daar een heldere verantwoording voor is. Door de enorme ondoorzichtigheid in de kostenstructuur die gemeenten hanteren, is het mogelijk om verhogingen jaar in, jaar uit te blijven doorvoeren. De VNG heeft zich niet serieus bereid getoond hier iets aan te doen. De VNG ontkent de verhogingen en zegt dat ze verbaast is over onze standpunten. Wij verwachten dan ook dat gemeenten op dit terrein voorlopig nog vrij spel zullen hebben.

Dat 'de goeden' nu last ondervinden van deze discussie is spijtig. Wij hadden natuurlijk liever gezien dat deze discussie niet nodig was. Maar misschien komt er een beweging op gang, waarbij gemeenten en begraafplaatsen serieuzer en duidelijker gaan uitleggen waarom zij de tarieven hanteren die ze hanteren en waarom de verhogingen noodzakelijk zijn.

Door bewust geen namen van gemeenten te noemen, hebben wij ervoor gezorgd dat de discussie niet vertroebelt en geven wij onder meer het LOB de gelegenheid hierover in eigen kring zinnige discussies te voeren.
Het LOB zou hier wat ons betreft een kans in moeten zien en zich niet zo gepikeerd moeten opstellen.

Tot slot de winstgevendheid van cremeren versus begraven voor de uitvaartverzekeraars: DELA is een cooperatie zonder winstoogmerk.



wvdp schreef op 16-12-2005:
Ook ik hoef de gemeenten niet te verdedigen, maar de bewering van de heer Kersbergen van DELA dat gemeenten begraafplaatsen als melkkoe gebruiken is volstrekte onzin. Om het nog sterker te zeggen: groter onzin heb ik het afgelopen jaar niet gehoord (het is nu 16 december).
Ik ken geen enkele gemeente die winst maakt op een begraafplaats. En ik ken er vele honderden. Wel ken ik gemeenten die flink winst maken op crematoria, evenals de vele uitvaartorganisaties met crematoria. Uitvaartverzekeringen en andere marktpartijen verdringen elkaar bij de oprichting van nieuwe crematoria. Uit liefdadigheid? Geen enkele uitvaartverzekering doet moeite om begraafplaatsen te exploiteren, behalve 'uit nood' omdat men er anders geen lucratief rouwcentrum of crematorium mag bouwen.
Het verwijt van DELA richting gemeenten is zo onvoorstelbaar brutaal de omgekeerde wereld.

W.G.H.M. van der Putten
Stichting Grafzorg Nederland